Heel lang zijn piano’s volledig gebouwd van natuurlijke materialen. Witte toetsen werden gemaakt van geschilderd hout of met  been of ivoor belegd.
Ivoor is erg hard en dicht in vergelijking met hout.
In tegenstelling tot bot heeft het praktisch geen poriën, waardoor vuil niet in het materiaal dringt.
Als ivoor vochtig wordt van het zweet van de vingers, verandert het oppervlak en blijft de grip behouden. Slijtage door veelvuldig spelen polijst het ivoor zonder ruw te worden, waardoor het prettig aanvoelt.

Kunststof pianotoetsen
Kunststof bestaat nog maar relatief kort. Rond 1850 werd in Amerika één van de eerste kunststoffen uitgevonden: celluloid. Dit bleek echter (nog) niet geschikt voor toetsbeleg.
Vooral na 1945 ging het hard met kunststof en gingen ook de pianofabrikanten met deze materialen experimenteren.
Het heeft echter tot de jaren zeventig van de 20e eeuw geduurd voordat kunststof op toetsbeleg werd toegepast in grootschalige pianoproductie.
Dit liep aardig gelijk op met de invoering van het handelsverbod op het ivoor van olifanten en de bewustwording dat deze diersoort met uitsterven werd bedreigd vanwege hun slagtanden.
De pianobouwers konden hiermee een donker hoofdstuk in de geschiedenis afsluiten.

Herkomst ivoor
Klavieren worden gemaakt in gespecialiseerde fabrieken en toegeleverd aan de pianoproductie.
De klavierbouwers hebben in de overgangsperiode naar kunststof hun bestaande voorraad ivoor verwerkt in klavieren die voornamelijk in het duurdere segment toetsinstrumenten werden ingebouwd. Steinway & Sons leverde tot in de jaren 90 vleugels met ivoren toetsbeleg.
Bij de jongere piano’s met ivoren toetsbeleg wordt vaak een herkomstverklaring ivoor meegeleverd.
Bij de antieke toetsinstrument is de herkomst van het olifantenivoor niet meer te achterhalen.

Synthetisch ivoor
Tegenwoordig is de norm voor toetsbeleg synthetisch ivoor in een uitstekende consistentie die de pianist genuanceerde expressie geeft en de maximale controle over speelgevoel.

Geen bijdrage aan illegale handel
Volgens de CITES-autoriteit, die toeziet op de handel in materialen van beschermde planten en dieren, levert een piano met ivoren toetsbeleg geen bijdrage aan illegale handel.
De marginale hoeveelheid ivoor, verlijmd op de volhouten witte toetsen is door het geringe oppervlakte, de flinterdunne afwerking en slijtage voor hergebruik of wederverkoop ongeschikt.

Bewerkt ivoor
Het ivoor van het toetsbeleg wordt ingedeeld in de categorie “bewerkt ivoor” omdat het helemaal is ingesneden, gevormd en verwerkt.
Verklaring van een deskundige voor antiek (bewerkt) ivoor
Er is sprake van antiek ivoor als het is verwerkt in een instrument dat is gebouwd voor 3 maart 1947.
Dit kan worden aangetoond met een verklaring van een deskundige of ander bewijs als foto’s of (aankoop)documenten.

EU- certificaat
Bewerkt ivoor van na 3 maart 1947 kan alleen overdragen worden binnen de EU met een geldig EU-certificaat.
Met overdracht bedoelt de wetgever kopen, verkopen, te koop aanbieden, ruilen of weggeven.
Het EU-certificaat wordt afgegeven als:
[1] het ivoor legaal is gekocht, gekregen of geruild;
[2] het ivoor in de EU is ingevoerd voordat de olifant strenger beschermd werd. Dit betekent dat ivoor van de Afrikaanse olifant voor 18 januari 1990 ingevoerd moet zijn. Ivoor van de Aziatische olifant moet voor 1 juli 1975 ingevoerd zijn.

Toezicht en handhaving
Recentelijk is een aantal pianobedrijven gecontroleerd op de aanwezigheid van muziekinstrumenten met ivoren toetsbeleg.
Helaas is er formeel een fors beslag gelegd op instrumenten, met alle gevolgen van dien voor de handel en administratie.
En wat te denken van de emotionele impact op de ondernemers.
Zorg dat uw handelsvoorraad op orde is.

Bron regelgeving: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.